Eldik istiń eleýlisi

30.4.2019 Master slide 272

Azat el ózgelerge ózindik dara belgilerimen, dana uldarymen, tanym-taǵylymymen, dástúr-saltymen tanylady. Osy tanylýdyń bir dáıegi álipbıimizdi anyqtaý edi. Oǵan qol jetip keledi. Eki jylǵa taıaý ýaqyt buryn latynǵa kóshý týraly Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵy shyqty.

Osy jyldyń basynda jańa emle erejesiniń tolyq nusqasy «Egemen Qazaqstan» gazetinde jarıalandy. Bas gazetke bergen suhbatynda Prezıdent Q.Toqaev «Kez kelgen ulttyń álipbı tańdaýy tek jazý úlgisin tańdaý emes», dep onyń mán-maǵynasyna tereńdep baryp, bul ıgilikti iske naqty jumystar qajettigin atap aıtqany belgili.

Jańa álipbıge kóshý degenimiz, úlken jaýapkershilikti talap etedi. Sóz emes, is alǵa ozýy kerek. Sonda ǵana mindet minsiz atqarylady. Eń bastysy, urpaqty saýattylyqqa baýlý, emleni jetik bilip, ony ádisteme ústinde shyńdaı berý. Bul tıanaqty atqarylmasa, jetik maman daıyndalmasa, alty jyldan keıin qoldanysqa enetin latyn grafıkasy qıyndyqtarǵa tap kelýi múmkin. Mádenıet jáne sport mınıstrligi Til saıasaty komıteti Sh.Shaıahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» ulttyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵy sońǵy kezderi «Jańa emleni oqytý ádistemesi» degen taqyrypta latyn negizdi qazaq jazýyn meńgeretin mamandar ázirleý boıynsha respýblıkalyq sharany qolǵa aldy.

Taıaýda ǵana Otanymyzdyń barlyq óńirindegi oqý oryndarynyń oqytýshylary men ádiskerlerin shaqyryp, bul salanyń oqymysty maman-ǵalymdaryn qatystyryp, 72 saǵattyq kýrs uıymdastyrýy soǵan dálel. Onda jańa qazaq álipbıiniń fonologıalyq negizderi, grafıkasy men quramy, tól jáne kirme, birge jáne bólek, kúrdeli jáne qysqarǵan sózderdiń, syzyqshamen jazylatyn sózderdiń emlesi, shet tilinen engen sóz-derdiń orfografıasy men orfoepıasy, jańa álipbıdi meńgerýdegi jańa IT jobalaryn dáriske qatysýshylarǵa oqytqan edi. Sol jańa emleni meńgerý barysynda ınnovasıalyq-pedagogıkalyq tehnologıalardy, ádis-tásilderdi qatysýshylardyń sheberligin shyńdaýǵa tıimdi paıdalandy.

Bul latynnegizdi qazaq álipbıi men emle erejeleriniń qurylymyn, emle normalarynyń ǵylymı negizderin bekitýge jol ashatyny anyq. Al kýrsty aıaqtaǵandarǵa arnaıy sertıfıkattar tapsyryp, alǵan bilimderin óńirlerde jalǵastyrý kerektigi júkteldi. Bir sózben aıtqanda, álipbıimizdi túzep, emlemizdi durystap, ony qalyń jurttyń ıgiligine jaratý dál qazir eldik istiń bir bastaýy desek, esh artyqtyǵy joq. Mundaı qadam jyl boıy jalǵasatynyn da nazarǵa sala ketelik.

Súleımen Mámet