Ózekti máselelеr órisi

23.10.2019 Master slide 52
Ulttyq ortalyqtaǵy Qoldanbaly lıngvıstıka basqarmasynyń basshysy Saıa Iteǵulovaǵa termınge qatysty úsh suraq qoıǵan edik

–Búgingi tańda atalǵan bólim Qoldanbaly lıngvıstıka basqarmasy bolyp óz qyzmetin atqarýda. Basqarma qyzmetkerleri Úkimetiniń janyndaǵy termınologıa jáne onomastıka komısıasynyń jumysyn, Qazaq tili álipbıin latyn grafıkasyna kóshirý jónindegi Ulttyq komısıa janyndaǵy termınologıalyq jumys tobynyń qyzmetin úılestiredi.

«Termınkom.kz», «Ataý.kz» saıttaryn mazmundyq jaǵynan tolyqtyrý jumystaryn atqarady. «Termınkom.kz» saıtynda ornalasqan «Qazaq termınologıasynyń mazmuny men qurylymy» elektrondyq alańyn júrgizedi. Termınologıanyń jáne onomastıkanyń ózekti máseleleri boıynsha ádistemelik semınarlar ótkizedi.

– Jańa qazaq álipbıine kóshý kezeńindegi termınjasam tásilderi qandaı?

– Qazaq til bilimin ulttyq termınologıasyz elestetý múmkin emes. Álemdik deńgeıdegi san alýan ózgerister men qubylystarǵa, dúnıedegi túrli salanyń damý qarqynyna baılanysty sheteldik jańa termınder paıda bolyp, ony zaman aǵymyna baılanysty paıdalaný qajettigi týyndap jatady. Sol jańa termınderdi ǵylymı negizdep, qazaq tilindegi maǵynasyn dál taýyp, júıeleý búgingi kúni termınolog mamandardyń basty mindetteriniń biri. Memlekettik tildiń aýqymyn keńeıtetin, qazaq uǵymyna ǵylymı, óndiristik, ınovasıalyq termınderdi jatyq jetkizip, jalpy ulttyq sananyń kókjıegin keńeıtýge erekshe úles qosatyn bul salanyń mańyzdylyǵy erekshe. Jetekshi termınolog ǵalymdar halyqaralyq termınderdi orys tiliniń zańdylyǵy arqyly qabyldaýdy toqtatyp, tikeleı túpnusqadan alý máselesin qarastyrýda. Ulttyq termınologıany birizdendirý barysynda latyn álipbıine kóshý máselesiniń ońtaıly tustary kóp bolmaqshy.

– Salalyq termınderdi birizdendirýge qalaı qaraısyz?

– Termınderdiń birizdi qoldanylýyn qamtamasyz etý – termınologıa salasyndaǵy eń ózekti máselelerdiń biri. Elimiz táýelsizdik alǵaly ulttyq termınologıa keńistiginde sátti balamalar jasaý, keı termınderdi túpnusqa tilden qazaq tiliniń zańdylyqtaryna sáıkes qabyldaý, sondaı-aq termınderdi birizdendirý, tilimizdi ǵylym tiline aınaldyrý isi qolǵa alyndy. Bir ókinishtisi, avtorlyq qoldanysta termınderdiń ártúrli balamalaryn alý, bekitilgen termınderdi qoldanbaı, jańa sátsiz balamalardy paıdalaný áli de kezdesip qalady.

Radıodan beriletin habarlarda sóz qoldanystaǵy qateler kezdesip jatady. Osyndaı qatelikterdi boldyrmaý, kemshilikterdi joıý úshin salalyq termınologıany damytýymyz qajet.