Latynnyń tańbasy bar alýan tilde

22.11.2018 Master slide 300
Dúnıejúzine keń taralǵan aǵylshyn tiliniń álipbıi latyn grafıkasyna negizdelgen 26 tańbadan, 5 dıgraftan, dıakrıtıkalyq belgilerden turady jáne bir árip birneshe dybysty qamtıdy. Dıgraf – eki tańbadan turatyn árip. Dıgraf jazýda dybystar men olardyń negizgi túrlerin belgileý úshin qoldanylady.

Aǵylshyn tilinde dıakrıtıkalyq belgiler kóbinese kirme sózderdi jazýda jáne jazylýy uqsas sózderdiń maǵynasyn ajyratý úshin qoldanylady. Mysaly, akýt, gravıs nemese dıerezıs sóz sońyndaǵy «e» tańbasyna qoıylyp jazylady. Mysaly: saké (japonsha – sake), resume (jańǵyrtý) – resumé (túıindeme).

Nemis álipbıi 26 latyn árpinen, 3 ýmlaýt belgisinen (Ää, Öö, Üü) jáne ß lıgatýrasynan turady. Lıgatýra degenimiz – eki nemese odan kóp tańbalardyń birigýi arqyly jasalǵan belgi (A e – æ).

Fransýz álipbıi latyn grafıkasyna negizdelgen 26 áripten jáne dıakrıtıkalyq belgiler men lıgatýralardan turady. Dıakrıtıkalyq belgiler degenimiz – áripterge ártúrli syzyq pen belgiler qosý arqyly uqsas dybystardy ajyratatyn tańbalar (akýt – Á, apostrof – A’, brevıs – Ğ). Fransýz álipbıinde 5 dıakrıtıkalyq belgi bar.

Ispan álipbıi – 27 áripten jáne 3 dıgraftan turatyn (CH, LL, Qu) latyn álipbıiniń ıspan tiliniń tabıǵatyna qaraı beıimdelgen nusqasy. Negizgi áripterine Ñ daýyssyzy qosylǵan. Tılda belgisi arqyly tańbalanatyn Ñ ñ dybysynyń tabıǵaty qazaq tilindegi ń dybysyna uqsas. Sonymen qatar, bul dybystar fransýz, ıtalıan tilderinde de kezdesedi. Biraq bul tilderde Ñ ñ dybysy dıgraf arqyly tańbalanady. Mysaly: ıspan tilinde – España (Ispanıa), fransýzsha – Espagne (Ispanıa).


Italıalyq álipbıi 21 latyn tańbasynan turady. Basqa eýropa tilderimen salystyrǵanda ıtalıan álipbı eń jınaqy álipbı sanalady. J, K, W, X, Y áripteri álipbı qataryna engizilmeıdi, alaıda kirme sózderdi jazýda qoldanylady. Sondaı-aq bul álipbıde dıakrıtıkalyq belgiler de qoldanylady. Olar ekpinniń sońǵy býynǵa túsetinin aıshyqtaý úshin qoldanylady.