Latyn álipbıiniń tarıhy

22.11.2018 Master slide 337
​Qazaq jazýynyń tarıhy tereńde. Ol bastaýyn b.z.d. V- X ǵasyrlarda «Orhon-Enıseı» rýnıkalyq jazýynan alady. Kóne túrki álipbıiniń quramynda 35 árip bar. Jazý ońnan solǵa qaraı oqylady. Osy álipbı arqyly bizge túrki halyqtaryna ortaq kóptegen tarıhı jádigerler jetti. Latyn álipbıi – álemde eń keń taralǵan álipbı. Qazirgi kezde dúnıejúzindegi halyqtyń 48 paıyzy osy álipbıdi paıdalanýda. Sonymen birge ǵalamdyq ǵylym men tehnologıa tájirıbeleri men jańalyqtarynyń 77 paıyzy osy álipbıde jasalady eken.

Túrki halyqtarynyń 57 paıyzy osy álipbıdi qoldanatynyn eskersek, onda latyn álipbıiniń qanshalyqty keń taralǵanyn, sonysymen eń tanymal álipbı ekenin ańǵarar edik.

Jalpy latyn álipbıi b.z.b. VII ǵasyrda Rımde grek jáne etrýs álipbıiniń tarmaǵy retinde paıda bolyp, b.z. I ǵasyrynda tolyq qalyptasty. Basynda jazý ońnan solǵa nemese soldan ońǵa qaraı jazylyp, baǵyty árdaıym almasyp otyrǵan. Tek b.z.b. IV ǵasyrdan bastap jazý biryńǵaı soldan ońǵa qaraı jazylatyn bolady. Bastapqyda latyn álipbıinde 20 árip bolsa kerek. Keıinirek álipbı keńeıip qazirgi 26 tańbadan turatyn álipbı qalyptasty.

Orta ǵasyrda latyn álipbıi Eýropaǵa tarady. Qazir osy negizdegi álipbıdi Afrıka, Amerıka jáne Azıa halyqtary qoldanady.